Bakalar po chorwacku – jak przygotować tradycyjne danie z dorsza na święta i rodzinne spotkania
Bakalar po chorwacku – kulinarna tradycja Dalmacji
Chorwacja słynie nie tylko z zapierających dech w piersiach krajobrazów i krystalicznie czystego Adriatyku, ale także z bogatej i różnorodnej kuchni. Jednym z dań, które od wieków zajmuje wyjątkowe miejsce na stołach, szczególnie podczas świąt Bożego Narodzenia i rodzinnych spotkań, jest bakalar. Ten regionalny specjał przygotowywany z suszonego dorsza stanowi esencję dalmatyńskiej tradycji i kultury. Poznaj historię, sposób przygotowania oraz sekrety podania tej wyjątkowej potrawy.
Co to jest bakalar?
Bakalar po chorwacku oznacza przede wszystkim suszonego dorsza atlantyckiego, który wykorzystuje się jako bazę do wielu dań. Po długim moczeniu w wodzie, ryba nabiera odpowiedniej miękkości, by zamienić się w kremową, aromatyczną potrawę – najczęściej serwowaną w postaci gulaszu lub pasty.
Historia dania
Na chorwackich stołach bakalar pojawia się głównie w okresie Adwentu i podczas Wigilii, gdy tradycja nakazuje powstrzymywanie się od mięsa. Dorsz, choć naturalnie nie występuje w Adriatyku, od stuleci jest sprowadzany na Bałkany przez kupców i żeglarzy, a następnie długo suszony i przechowywany. Dzięki temu mógł być spożywany nawet poza sezonem rybackim.
Składniki potrzebne do przygotowania bakalaru po chorwacku
Aby uzyskać pełnię smaku oryginalnego dania, należy zwrócić uwagę na jakość używanych składników.
Lista składników
- Suszony dorsz (bakalar) – ok. 500 g (na 4 osoby)
- Ziemniaki – 1 kg
- Cebula – 2 średnie sztuki
- Czosnek – 5-6 ząbków
- Oliwa z oliwek – ok. 150 ml
- Liść laurowy – 2 sztuki
- Sól i pieprz – do smaku
- Pietruszka – pęczek, do dekoracji
- Przecier pomidorowy (opcjonalnie, do wersji na czerwono)
- Białe wino (opcjonalnie, do podkreślenia smaku)
Krok po kroku – jak przygotować tradycyjny bakalar
Prawdziwy smak bakalaru kryje się nie tylko w odpowiednim zestawie składników, ale także w starannym procesie przygotowania.
Etap 1: Moczenie dorsza
Suszony dorsz wymaga długiego moczenia, najlepiej przez 48 godzin. Ryba powinna być całkowicie przykryta zimną wodą, którą należy zmieniać minimum kilka razy dziennie, by pozbyć się nadmiaru soli i przywrócić miękkość mięsa.
Etap 2: Gotowanie
Po zakończeniu moczenia dorsza dokładnie go płuczemy, a następnie gotujemy przez 1-2 godziny (w zależności od wielkości i twardości ryby), razem z liśćmi laurowymi. W tym czasie dorsz powinien zrobić się miękki i łatwy do rozdrobnienia.
Pro tip: Warto zdjąć pianę pojawiającą się podczas gotowania – danie będzie delikatniejsze w smaku.
Etap 3: Przygotowanie ziemniaków
W międzyczasie obieramy ziemniaki i kroimy na większe kawałki. Gotujemy je osobno lub razem z rybą (w drugiej połowie gotowania dorsza).
Etap 4: Smażenie cebuli i czosnku
Na rozgrzanej patelni z oliwą smażymy pokrojoną cebulę i czosnek, aż staną się złote i aromatyczne. Opcjonalnie można dodać łyżkę przecieru pomidorowego i kilka łyżek białego wina, jeśli chcemy przygotować bakalar w wersji „na czerwono”.
Etap 5: Mieszanie wszystkich składników
Ugotowane mięso dorsza dzielimy na mniejsze kawałki, usuwając ości i skórę. Dodajemy do podsmażonych warzyw wraz z ugotowanymi ziemniakami. Całość starannie mieszamy, a następnie na małym ogniu dusimy jeszcze przez kilka minut, doprawiając do smaku solą, pieprzem oraz świeżą natką pietruszki.
Bakalar najlepiej smakuje następnego dnia, kiedy aromaty zdążą się przegryźć.
Odmiany bakalaru w chorwackiej kuchni
Bakalar na biało (bijeli bakalar)
Najbardziej tradycyjna wersja – bez pomidorów, z dużą ilością oliwy, ziemniaków i czosnku. Danie może przypominać konsystencją pastę, którą smaruje się chrupiące pieczywo.
Bakalar na czerwono (crveni bakalar)
Tu dodaje się przecier pomidorowy i białe wino, przez co potrawa nabiera cieplejszego koloru i lekko kwaskowego akcentu.
Porady i triki dla początkujących
Jak wybrać i kupić dorsza?
Bakalar najlepiej kupować w sprawdzonych sklepach rybnych lub delikatesach z kuchniami śródziemnomorskimi. Dobrej jakości dorsz powinien być jędrny, suchy i pozbawiony zapachu stęchlizny.
Jak skrócić czas przygotowania?
Jeśli nie masz czasu na kilkudniowe moczenie dorsza, można sięgnąć po filet z dorsza świeżego lub mrożonego – choć smak dania nie będzie tak autentyczny jak w wersji tradycyjnej.
Jak podawać bakalar po chorwacku?
Danie serwuje się na ciepło, najczęściej w towarzystwie domowego, białego chleba, kropli oliwy z oliwek oraz lampki lokalnego wina. Niektórzy Chorwaci dekorują je dodatkowym plasterkiem cytryny lub posypują świeżą natką.
Bakalar po chorwacku – potrawa, która zbliża ludzi
Oprócz bogatego smaku i aromatu, bakalar po chorwacku pełni także ważną funkcję społeczną. Jest symbolem spotkań rodzinnych, przyjaźni i wspólnego świętowania. Jeśli chcesz przybliżyć sobie atmosferę dalmatyńskiej Wigilii lub poszukać inspiracji na wyjątkowy, świąteczny obiad, bakalar będzie wyborem idealnym – prostym, a jednocześnie niezwykle wyrazistym daniem, które docenią wszyscy goście przy stole.
Wypróbuj ten klasyczny przepis w swoim domu i poczuj smak prawdziwej Chorwacji!