Bakalar na bijelo – przepis na chorwackie danie z dorsza na Wigilię
Bakalar na bijelo – tradycja świątecznego stołu w Chorwacji
Bakalar na bijelo to jedno z najbardziej kultowych dań pojawiających się na chorwackich stołach w okresie Bożego Narodzenia. Nazwa bakalar pochodzi od używanego w tej potrawie suszonego dorsza, którego przygotowanie wymaga odpowiedniego wcześniejszego namoczenia i starannej obróbki. To danie, które łączy w sobie prostotę i wyjątkową tradycję bałkańskich wybrzeży, na długo zapadając w pamięć ze względu na delikatny smak i kremową konsystencję.
Często przygotowywany jest właśnie na Wigilię, jako wyraz kultywowania postnych oraz rodzinnych tradycji. Jeśli chcesz wprowadzić do swojej kuchni powiew południowego klimatu i spróbować czegoś zupełnie nowego, poznaj przepis na chorwackiego dorsza w wersji „na biało”.
Skąd wzięło się bakalar na bijelo?
Historia tej potrawy sięga czasów, gdy Chorwacja była ważnym portem dla żeglarzy i kupców ze Skandynawii. To właśnie oni przywozili tu suszonego dorsza, który dzięki swojej trwałości idealnie nadawał się do transportu i długiego przechowywania. Z czasem dorsz stał się ważnym składnikiem lokalnej kuchni – zwłaszcza w okresie adwentu i postu, gdy mięso było niedozwolone.
„Na bijelo” oznacza w języku chorwackim „na biało” – odnosi się to do sposobu przyrządzenia dorsza. Rybę gotuje się, a następnie długo uciera z oliwą, ziemniakami, czosnkiem oraz mlekiem, aż do uzyskania gładkiej, aksamitnej pasty. Efekt zaskakuje! To wyjątkowa alternatywa dla polskich rybnych dań wigilijnych.
Składniki potrzebne do przygotowania bakalar na bijelo
Do przygotowania tego świątecznego dania dla 4–6 osób będziesz potrzebować następujących składników:
- 500 g suszonego dorsza (bakalar)
- 500 g ziemniaków
- 3–4 ząbki czosnku
- 200–300 ml oliwy z oliwek extra vergine
- 100–150 ml mleka (opcjonalnie)
- Sól i pieprz do smaku
- 1 liść laurowy
- Świeża natka pietruszki do dekoracji (opcjonalnie)
Jak przygotować bakalar? Krok pierwszy – namaczanie
Najważniejszym etapem jest przygotowanie dorsza. Suszony bakalar wymaga długiego namaczania, aby stał się miękki i gotowy do dalszej obróbki.
- Dorsza umieść w dużej misie i zalej zimną wodą (ryba powinna być całkowicie przykryta).
- Namaczaj przez co najmniej 24–48 godzin, regularnie zmieniając wodę co 8 godzin.
- Po odpowiednim czasie dorsz powinien nabrać sprężystości i znacznie zmięknąć.
Gotowanie dorsza i ziemniaków
- Po namoczeniu dorsza dokładnie opłucz i usuń wszelkie łuski oraz ości. Jeśli trzeba – podziel na mniejsze kawałki.
- Dorsza przełóż do garnka, dodaj liść laurowy i zalej wodą. Gotuj na małym ogniu przez ok. 30–40 minut, aż mięso będzie miękkie.
- Wyjmij dorsza i odłóż do ostygnięcia – zachowaj część wody z gotowania.
- Obierz ziemniaki i ugotuj je do miękkości w osobnym garnku.
Przygotowanie kremowej pasty
- Oddziel dorsza od skóry i ości, a mięso dokładnie rozdrobnij widelcem lub tłuczkiem do ziemniaków.
- Czosnek przeciśnij przez praskę lub drobno posiekaj.
- W dużej misie wymieszaj rozdrobnionego dorsza z ugotowanymi ziemniakami oraz czosnkiem.
- Stopniowo zacznij ucierać składniki, dodając powoli oliwę z oliwek – najlepiej robić to drewnianą łyżką, aż pasta będzie aksamitna i gładka.
- Jeśli masa wydaje się zbyt gęsta, dolej trochę mleka lub odrobinę wody z gotowania dorsza. Gotowa masa powinna być kremowa, łatwa do rozsmarowania, ale nie płynna.
- Dopraw wszystko do smaku solą oraz pieprzem.
Wskazówki i triki na idealny bakalar na bijelo
Oliwa z oliwek – klucz do smaku
Oliwa w tym przepisie pełni kluczową rolę – jej ilość często wydaje się duża, ale to ona odpowiada za głębię smaku i aksamitność dania. Wybieraj oliwę dobrej jakości, najlepiej extra vergine.
Bakalar na bijelo – wersje regionalne
W niektórych regionach Dalmacji do pasty dodaje się posiekane oliwki lub kapary, co nadaje jej charakterystycznej ostrości i śródziemnomorskiego aromatu. Można też eksperymentować, dodając odrobinę soku z cytryny albo świeże zioła.
Przechowywanie i serwowanie
Pastę z dorsza najlepiej podawać na ciepło, ale równie dobrze smakuje na zimno, np. jako tapas czy dodatek do świątecznych przekąsek. Doskonale komponuje się z chrupiącym pieczywem, sucharkami lub grzankami.
Potrawę można przechowywać kilka dni w lodówce – z czasem jej smak nabiera jeszcze głębi. Przed podaniem dobrze jest ją lekko podgrzać i udekorować świeżą natką pietruszki.
Bakalar na bijelo na Wigilię – dlaczego warto spróbować?
Chorwacki bakalar na bijelo to danie, które łączy w sobie prostotę, tradycję i wyjątkowy aromat. Jest doskonałym pomysłem na urozmaicenie wigilijnego menu – zwłaszcza dla miłośników kuchni śródziemnomorskiej oraz wszystkich, którzy otwarci są na smakowe inspiracje z różnych zakątków Europy.
Święta to czas spotkań z bliskimi i odkrywania nowych smaków. Bakalar na bijelo, kremowy dorsz z ziemniakami i oliwą, z pewnością wniesie powiew świeżości do świątecznego stołu, pozostając jednocześnie wiernym duchowi tradycji.
Smacznego i Wesołych Świąt!
Zachęcamy do wypróbowania tego przepisu i dzielenia się swoimi wrażeniami kulinarnymi z rodziną oraz przyjaciółmi. Bakalar na bijelo to nie tylko smak – to także opowieść o świętowaniu, różnorodności Europy i radości odkrywania nowych, wyjątkowych potraw.