Bakalar na bijelo – przepis na tradycyjną pastę z suszonego dorsza po chorwacku
Bakalar na bijelo – perła chorwackiej kuchni
Chorwacja zachwyca nie tylko malowniczym wybrzeżem i lazurową wodą Adriatyku, ale również wyjątkową kuchnią. Jednym z jej flagowych dań jest bakalar na bijelo, czyli pasta z suszonego dorsza. Ten sycący specjał przyrządzany jest głównie na święta Bożego Narodzenia, w szczególności na Wigilię, kiedy na stołach królują tradycyjne potrawy postne. Jednak coraz częściej bakalar pojawia się podczas rodzinnych uroczystości i spotkań z przyjaciółmi, zachwycając swoim smakiem i aromatem.
W tym artykule poznasz historię bakalaru, dowiesz się, jak przygotować ten rarytas krok po kroku oraz poznasz przydatne triki i porady, dzięki którym twoja pasta z dorsza dorówna najlepszym dalmackim gospodyniom.
Historia i znaczenie bakalaru w kuchni Chorwacji
Bakalar, czyli suszony dorsz atlantycki, pojawił się w kuchni krajów południowej Europy wraz z rozwojem handlu w średniowieczu. Dzięki długiemu okresowi przydatności do spożycia idealnie sprawdzał się podczas długich podróży morskich. W Chorwacji trafił głównie za sprawą Wenecjan i stał się nieodłącznym elementem lokalnych tradycji kulinarnych.
Symbol postu i rodzinnych spotkań
Bakalar szczególnie często gościł na stołach podczas dni postnych, symbolizując prostotę i pokorę. Dziś, choć nie obowiązują już tak ścisłe zasady, bakalar na bijelo pozostaje miłym wspomnieniem rodzinnych chwil i świątecznego klimatu.
Składniki na bakalar na bijelo – co przygotować?
Przygotowanie pasty z dorsza wymaga kilku kluczowych składników oraz odrobiny cierpliwości. Oto cenne wskazówki dotyczące wyboru produktów:
Lista składników
- 500 g suszonego dorsza (bakalaru)
- 500 ml mleka
- 3-4 średnie ziemniaki
- 150 ml oliwy z oliwek extra vergine
- 4-6 ząbków czosnku
- sok z połowy cytryny
- sól i pieprz do smaku
- świeża natka pietruszki do dekoracji
Dodatkowe opcje (opcjonalnie):
- odrobina masła (dla aksamitnej konsystencji)
- odrobina mleka kokosowego (dla nuty egzotycznej, wersja nowoczesna)
Gdzie kupić bakalar?
Suszony dorsz można znaleźć w dobrze zaopatrzonych sklepach z kuchnią śródziemnomorską, sklepach internetowych lub podczas podróży po Dalmacji. Przed użyciem wymaga jednak odpowiedniego przygotowania.
Bakalar na bijelo – przepis krok po kroku
Krok 1: Moczenie dorsza
Bakalar musi być odpowiednio przygotowany przed gotowaniem, ponieważ jest bardzo twardy po wysuszeniu.
Jak to zrobić?
- Umieść suszonego dorsza w dużym naczyniu i zalej zimną wodą.
- Zmieniaj wodę co 8-10 godzin przez minimum 2-3 dni (im większy dorsz, tym dłuższe namaczanie).
- Przed dalszym procesem usuń skórę oraz ewentualne ości.
Krok 2: Gotowanie dorsza i ziemniaków
- Dorsza włóż do garnka z zimną wodą, powoli zagotuj i gotuj przez około 1,5-2 godziny na wolnym ogniu, aż będzie miękki.
- W osobnym naczyniu ugotuj ziemniaki w mundurkach, aż będą miękkie (ok. 20-25 minut).
- Następnie odcedź dorsza, ostudź go i rozdrobnij na drobne kawałki, usuwając pozostałe ości.
Krok 3: Tworzenie pasty
- W dużej misce lub robocie kuchennym połącz dorsza, ziemniaki, czosnek (przeciśnięty przez praskę), sok z cytryny, sól, pieprz oraz oliwę z oliwek.
- Miksuj lub ucieraj całość łyżką na gładką, kremową masę. Dodawaj oliwę stopniowo, aby pasta uzyskała odpowiednią konsystencję.
- Jeżeli masa jest zbyt gęsta, dodaj odrobinę mleka, w którym gotował się dorsz lub trochę oliwy.
Krok 4: Ostatnie szlify i serwowanie
Pastę udekoruj posiekaną natką pietruszki. Podawaj z chrupiącym białym pieczywem, bagietką lub krakersami.
Porady i wskazówki dla idealnego bakalaru
Cenne sekrety dalmackich kucharek
- Najlepszy smak osiągniesz, ucierając pastę ręcznie — drewnianą łyżką czy tłuczkiem — jak robiły to babcie w Dalmacji.
- Oliwa z oliwek powinna być wysokiej jakości i delikatna w smaku, by nie zdominowała dorsza.
- Ziemniaki nadają paście kremowej tekstury, ale nie przesadzaj z ich ilością – dorsz musi być głównym bohaterem.
- Jeśli chcesz nadać potrawie gładszą konsystencję, możesz dodać odrobinę masła.
Dostosuj przepis do własnego gustu
Czosnek można stopniować wedle uznania – jeśli wolisz delikatniejszą wersję, użyj 2-3 ząbków. Dodatek odrobiny śmietanki lub mleka kokosowego wprowadzi nutę nowoczesności.
Bakalar na bijelo w chorwackiej kulturze kulinarnej
Podawany na świątecznym stole, bakalar jest powodem do dumy i wyrazem rodzinnej tradycji. W wielu domach każdy ma swój “sekretny” sposób jego przygotowania, a przepisy przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Próba bakalaru to obowiązkowy punkt każdej podróży po Dalmacji czy Istrii – warto więc opanować jego przyrządzanie, by odtworzyć smak chorwackiego wybrzeża w domowym zaciszu.
Podsumowanie
Bakalar na bijelo to nie tylko potrawa, ale prawdziwy element chorwackiej tożsamości kulinarnej. Jeśli zdecydujesz się wypróbować ten przepis, zanurzysz się w smaku Adriatyku i poczujesz ducha dalmackich świąt, nawet bez wyjazdu nad chorwackie morze. Smacznego!