Dorsz w stylu chorwackim (bakalar na bijelo) – świąteczny klasyk na każdą okazję
Chorwacki dorsz – smak pełen tradycji
Z każdym rokiem coraz więcej osób odkrywa, jak niezwykła może być kuchnia śródziemnomorska. Jednym z wyjątkowych dań wywodzących się z tej tradycji jest bakalar na bijelo, czyli dorsz w stylu chorwackim. To klasyczna potrawa serwowana szczególnie podczas świąt Bożego Narodzenia, ale zyskała taką popularność, że pojawia się na stołach również podczas innych uroczystości.
Bakalar – historia przysmaku
Bakalar to wędzony, suszony dorsz, pierwotnie importowany z Norwegii i Islandii, który w Chorwacji zadomowił się na dobre. Przez wieki był symbolem postnego, ale sycącego jedzenia, szczególnie cenionego w adwencie. Tradycja przygotowywania bakalaru wywodzi się z czasów, gdy ryby były podstawą diety w okresach, gdy spożywanie mięsa było zabronione z powodów religijnych.
Regionalne znaczenie dorsza
Dorsz w wersji chorwackiej przygotowywany jest najczęściej w Dalmacji oraz nadmorskich miejscowościach. To właśnie tam, na wybrzeżu Adriatyku, zwyczaje związane z jego przyrządzaniem i podawaniem przekazywane są z pokolenia na pokolenie.
Dla wielu rodzin przygotowywanie bakalaru to rytuał, który zbliża ludzi bez względu na epokę. Szacunek do prostych, ale wyjątkowych składników świadczy o kulinarnej mądrości mieszkańców tego regionu Europy.
Czym jest bakalar na bijelo?
Bakalar na bijelo, czyli „dorsz na biało”, to kremowa pasta z dorsza, ziemniaków i oliwy, wzbogacona czosnkiem oraz pietruszką. Jej delikatna konsystencja i wyrazisty smak czynią ją idealną nie tylko na świąteczny stół, ale też jako przekąskę na przyjęcia lub spotkania w gronie bliskich.
Kluczowe składniki
W klasycznym przepisie główną rolę grają:
- solony, suszony dorsz (bakalar)
- ziemniaki
- oliwa z oliwek (najlepiej z pierwszego tłoczenia)
- czosnek
- świeża natka pietruszki
- sól i pieprz
Prostota tych składników pozwala na wydobycie pełni smaku ryby, którą łączy się z kremową konsystencją ziemniaków.
Proces przygotowania
Tradycyjnie dorsz jest wymaczany przez minimum 24-48 godzin, aby pozbyć się nadmiaru soli i przywrócić mu wilgoć. Następnie gotuje się go wraz z ziemniakami. Po rozdrobnieniu całość miesza się z oliwą, czosnkiem oraz natką. Efektem jest delikatna pasta, którą można podawać na ciepło lub zimno, najczęściej z chrupiącym pieczywem.
Bakalar na bijelo krok po kroku
Składniki na 4 osoby
- 400 g suszonego dorsza (bakalar)
- 500 g ziemniaków
- 5 ząbków czosnku
- 100 ml oliwy z oliwek
- Pęczek świeżej natki pietruszki
- Sól i pieprz do smaku
- Sok z cytryny (opcjonalnie)
Instrukcja przygotowania
H3: Namaczanie dorsza
- Dorsza opłucz pod bieżącą wodą.
- Umieść rybę w dużej misce, zalej zimną wodą i odstaw do lodówki na 24-48 godzin. Wodę zmieniaj co 8-12 godzin.
H3: Gotowanie składników
- Po wymoczeniu dorsza oczyść go i gotuj w świeżej wodzie przez ok. 30 minut.
- Obierz ziemniaki i ugotuj je w oddzielnym garnku do miękkości.
- Wyjmij skórę i ości z dorsza, rozdrobnij mięso na małe kawałki.
H3: Mieszanie i emulsjowanie
- Ciepłe ziemniaki przeciśnij przez praskę lub dokładnie ugnieć.
- Dorsza dodaj do ziemniaków i powoli, ciągle mieszając, wlewaj oliwę z oliwek. Mieszaj tak długo, aż uzyskasz gładką, puszystą pastę.
- Dodaj przeciśnięty przez praskę czosnek, posiekaną natkę pietruszki, dopraw solą, pieprzem oraz – jeśli lubisz – dwiema łyżkami soku z cytryny.
H3: Podawanie
Podawaj na ciepło jako danie główne lub na zimno jako pastę do pieczywa. Najlepiej smakuje z grzankami z pszennego chleba, oliwkami oraz lampką białego chorwackiego wina.
Bakalar na bijelo – więcej niż świąteczny przysmak
Świąteczne i codzienne tradycje
Bakalar na bijelo nieodłącznie kojarzy się z Wigilią Bożego Narodzenia, ale dzięki łagodnemu smakowi może występować na stole przy innych okazjach – od rodzinnych śniadań, przez uroczyste obiady, aż po wiosenne pikniki.
Uniwersalność i łatwość przygotowania
Dzięki prostocie składników, niewiele potrzeba, aby zaskoczyć gości niecodziennym smakiem Europy Południowej. Ten chorwacki klasyk łączy w sobie prostotę i elegancję, a jego przygotowanie nie wymaga specjalistycznych umiejętności.
Wartości odżywcze dorsza
Dorsz to źródło białka wysokiej jakości, a dzięki gotowaniu i emulsjowaniu z oliwą dostarcza zdrowych tłuszczów nienasyconych oraz witamin. Dodatek ziemniaków sprawia, że pasta jest sycąca, a intensywny aromat czosnku i pietruszki podkreśla śródziemnomorski charakter potrawy.
Podsumowanie – bakalar na bijelo na każdą okazję
Odkrywanie tradycji kulinarnych innych krajów to podróż, na którą zawsze warto się zdecydować. Dorsz w stylu chorwackim, czyli bakalar na bijelo, to nie tylko świąteczne wspomnienia, ale także doskonała propozycja na kolację z przyjaciółmi, rodzinny obiad czy przekąskę podczas imprezy. Prosty w przygotowaniu, wyjątkowy w smaku i niezwykle uniwersalny – bakalar na bijelo udowadnia, że czasem najpiękniejsze są najprostsze rozwiązania.
Spróbuj tego chorwackiego przysmaku i poczuj śródziemnomorską atmosferę niezależnie od pory roku!