Peka – jak przygotować mięso i warzywa pod żarem na chorwacki sposób

Co to jest peka?

Peka to jedno z najważniejszych i najbardziej charakterystycznych dań kuchni chorwackiej. Jej wyjątkowość polega nie tylko na bogactwie smaków, ale także na sposobie przygotowania. Peka to przede wszystkim metoda pieczenia mięs i warzyw pod szczelną metalową pokrywą, która pokrywana jest rozgrzanym żarem. Ten sposób pozwala na powolne, równomierne przenikanie temperatury, dzięki czemu składniki stają się niezwykle soczyste i aromatyczne.

W Dalmacji, na wybrzeżu i chorwackich wyspach, peka cieszy się ogromną popularnością zwłaszcza wśród rodzin i turystów poszukujących prawdziwie lokalnych doświadczeń kulinarnych. Jej przygotowanie to często nie tylko kwestia gotowania, ale również okazja do spędzenia czasu z bliskimi.

Składniki tradycyjnej peki

Mięso – podstawa potrawy

W klasycznej wersji peki najczęściej wykorzystuje się jagnięcinę, cielęcinę albo mięso z ośmiornicy. Jednak równie dobrze sprawdzi się wołowina, kurczak czy wieprzowina. Wybór zależy od preferencji oraz dostępnych produktów.

Warzywa nadające smaku

Do peki najczęściej dodaje się ziemniaki, cebulę, paprykę i marchew. Można śmiało wzbogacić danie o bakłażana, cukinię czy pomidora – wszystko zależy od sezonu i wyobraźni kucharza.

Przyprawy i dodatki

Najważniejsze przyprawy to świeży rozmaryn, liście laurowe, czosnek, sól, pieprz oraz oliwa z oliwek. To właśnie one podkręcają smak mięsa i warzyw, czyniąc potrawę niezwykle aromatyczną.

Przygotowanie peki krok po kroku

Przygotowanie peki w tradycyjny sposób wymaga specjalnego naczynia zwanego „peka” – ciężkiej, metalowej kopuły z uchwytem. Jeśli nie mamy dostępu do oryginalnej wersji, można też użyć żeliwnego gara z dobrze przylegającą pokrywą.

Krok 1: Marynowanie mięsa

Najlepiej kilka godzin przed przygotowaniem pekę zamarynować mięso. Mięso kroimy na duże kawałki, nacieramy solą, pieprzem, posiekanym rozmarynem, czosnkiem i obficie polewamy oliwą. Wkładamy je do miski, przykrywamy i zostawiamy w lodówce na 2-4 godziny.

Krok 2: Przygotowanie warzyw

Warzywa myjemy, obieramy i kroimy na spore kawałki. Ziemniaki oraz marchew dobrze jest zostawić w większych cząstkach, by nie rozpadły się podczas powolnego duszenia.

Krok 3: Układanie składników

Dno naczynia smarujemy oliwą. Najpierw układamy mięso, następnie warzywa. Całość posypujemy dodatkowo przyprawami, solą i ziołami. Warto dołożyć kilka całych ząbków czosnku oraz gałązkę świeżego rozmarynu. Składniki polewamy niewielką ilością oliwy i opcjonalnie skrapiamy winem.

Krok 4: Pieczenie pod żarem

Przygotowanie paleniska

Tradycyjnie peka przygotowywana jest na otwartym palenisku na zewnątrz. Naczynie przykrywa się metalową kopułą, którą zasypuje się żarem. Całość piecze się przez 1,5 do 3 godzin (w zależności od wybranego mięsa), regularnie kontrolując ilość żaru.

Pieczenie w piekarniku

Jeżeli nie mamy możliwości użycia paleniska, pekę można przygotować w domowym piekarniku. Rozgrzewamy piekarnik do 180–200°C, potrawę przykrywamy szczelnie folią aluminiową lub pokrywą i pieczemy przez około 2 godziny. W połowie czasu warto delikatnie przemieszać składniki i uzupełnić płyn, np. bulionem czy winem.

Krok 5: Serwowanie dania

Po zakończonym pieczeniu mięso powinno być miękkie, a ziemniaki delikatnie przesiąknięte aromatem ziół i soków. Gotową pekę najlepiej podawać na gorąco, razem z domowym chlebem i lampką chorwackiego wina.

Porady praktyczne

Dobór mięsa

Im więcej przerośniętych kawałków mięsa, tym peka będzie bardziej soczysta. Mięso z kością nada potrawie lepszego smaku.

Ciepło i czas

Nie przyspieszaj pieczenia – najważniejsza jest cierpliwość. Im wolniej składniki będą się dusić pod przykryciem, tym ich smak będzie bardziej wyrazisty.

Dodatki i wariacje

Możesz eksperymentować z dodatkiem grzybów, kapusty czy lokalnych przypraw. Wersje rybne i wegetariańskie również spotykają się z dużym uznaniem, szczególnie na chorwackim wybrzeżu.

Peka – smak Chorwacji w Twoim domu

Peka to nie tylko przepis, to doświadczenie kulturowe i kulinarne, które pozwala poczuć ducha Dalmacji. Jej przygotowanie jest stosunkowo proste, a efekty zachwycą nawet najbardziej wymagających smakoszy. Wypróbuj peki w swojej kuchni i podziel się tym wyjątkowym daniem z rodziną lub przyjaciółmi podczas letnich spotkań na świeżym powietrzu.

Smacznego i szerokiej drogi do chorwackich smaków!