Tradycyjna chorwacka sarma – przepis na gołąbki w liściach kapusty kiszonej

Sarma – smak Chorwacji w Twojej kuchni

Chorwacja słynie nie tylko z malowniczych wybrzeży Adriatyku, ale również z niezwykłych smaków tradycyjnej kuchni. Jedną z najbardziej rozpoznawalnych potraw jest sarma – aromatyczne gołąbki zawijane nie w świeże, lecz w liście kiszonej kapusty. To danie, obecne na fiestach rodzinnych i podczas świąt, łączy w jednym garnku miękkie mięso, gruboziarnisty ryż i niepowtarzalną kwasowość kapusty.

W tym artykule przedstawiamy oryginalny przepis na chorwacką sarmę, sposoby na idealne doprawienie farszu oraz praktyczne wskazówki, jak przygotować potrawę, by zachwycić nią domowników i gości.

Czym jest sarma i skąd pochodzi?

Sarma to danie popularne na całych Bałkanach, choć najwięcej wspólnego ma właśnie z Chorwacją oraz Serbią. Nazwa „sarma” pochodzi od tureckiego słowa „sarmak”, czyli „zawijać”. Sama potrawa to efekt przenikania się kultur i kuchni regionu podczas epoki imperium osmańskiego.

Podstawą dania są kiszone liście kapusty, w które zawija się nadzienie z mięsa, ryżu oraz przypraw. Dzięki fermentacji kapusty całość zyskuje lekko kwaśny, głęboki smak, który idealnie komponuje się z bogatym, mięsnym wnętrzem.

Różnice między sarmą a polskimi gołąbkami

W Polsce znane są gołąbki zawijane w świeże liście białej kapusty, gotowane w pomidorowym sosie. Chorwacka sarma różni się właśnie wykorzystaniem liści kiszonej kapusty oraz innym doborem mięsa i dodatków takich jak podsmażana cebula, boczek czy wędzona papryka.

Składniki na tradycyjną sarmę

Na 6–8 porcji potrzebujesz:

• 1 główka kiszonej kapusty lub ok. 15–20 dużych liści kapusty kiszonej
• 500 g mielonej wołowiny (lub mieszanka wołowiny i wieprzowiny)
• 200 g kiełbasy lub boczku, drobno posiekanego
• 1 szklanka białego ryżu (najlepiej długoziarnistego)
• 2 duże cebule
• 2–3 ząbki czosnku
• 2 jajka
• 1 łyżka słodkiej papryki w proszku
• sól i pieprz do smaku
• 1 łyżeczka suszonego majeranku
• 2–3 liście laurowe
• 1 litr bulionu warzywnego lub mięsnego
• 400 ml passaty pomidorowej lub przecieru pomidorowego
• olej do smażenia

Dodatki opcjonalne

• odrobina wędzonej papryki dla wyrazistszego smaku
• suszone śliwki lub rodzynki dla przełamania kwasowości (regionalny wariant)
• kwaśna śmietana do podania

Przygotowanie krok po kroku

1. Przygotowanie liści kapusty

Jeśli korzystasz z całej główki kapusty kiszonej, oddziel liście ostrożnie, aby ich nie uszkodzić. Każdy liść opłucz pod bieżącą wodą, aby usunąć nadmiar soli i kwaśny smak. Odetnij grube nerwy liści, by gołąbki łatwiej się zwijały.

Jeśli liście są bardzo kwaśne, możesz je chwilę namoczyć w ciepłej wodzie.

2. Przygotowanie farszu

• Ryż ugotuj na półtwardo – nie do końca miękki, aby nie rozpadł się podczas gotowania gołąbków.
• Cebulę posiekaj i zeszklij na odrobinie oleju. Dodaj posiekany boczek lub kiełbasę, czosnek i razem podsmaż do zarumienienia.
• Mięso przełóż do dużej miski. Dodaj ostudzony ryż, jajka, podsmażoną cebulę z dodatkami oraz przyprawy: paprykę, sól, pieprz, majeranek.
• Dokładnie wymieszaj farsz – powinien być lepki, jednolity i pachnieć wyraźnie przyprawami.

3. Formowanie gołąbków

• Na każdy liść kapusty nałóż około 1–1,5 łyżki farszu.
• Zawijaj liście, najpierw zakładając boki do środka, a następnie rolując liść dokładnie i ciasno, aby farsz nie wypłynął w trakcie gotowania.

4. Układanie i duszenie sarmy

• Na dno dużego garnka wyłóż kilka liści kapusty lub resztki, które pozostały po zawijaniu – zabezpieczą gołąbki przed przypaleniem.
• Układaj sarmę ciasno, warstwami.
• Dodaj liście laurowe oraz ewentualnie pozostałą kiełbasę lub boczek.
• W osobnej misce wymieszaj bulion z passatą pomidorową.
• Zalej ułożone gołąbki tak, aby płyn niemal przykrywał wszystkie warstwy.
• Przykryj garnek i duś sarmę na bardzo małym ogniu przez ok. 2 godziny. Od czasu do czasu sprawdzaj, czy płyn nie wyparował całkowicie (w razie potrzeby dolej niewielkiej ilości bulionu lub wody).

5. Serwowanie sarmy

Po ugotowaniu pozwól sarmie „odpocząć” przez 15–20 minut. Gołąbki podaj na głębokich talerzach z odrobiną sosu z dna garnka. Doskonałym dodatkiem jest świeży chleb i kwaśna śmietana.

Wskazówki i sekrety udanej sarmy

Długo duszona, lepsza po odgrzaniu

Jak wiele dań jednogarnkowych, sarma najlepiej smakuje następnego dnia po przygotowaniu. Wszystkie smaki mają czas się połączyć, a kapusta dodatkowo przechodzi aromatem mięsa i przypraw.

Domowa kapusta kiszona – smak nie do podrobienia

Jeśli masz możliwość, użyj domowej kapusty kiszonej. Dzięki temu osiągniesz nie tylko autentyczny smak, ale również właściwą teksturę liści.

Modyfikacje przepisu

W niektórych regionach Chorwacji do sarmy dodaje się także suszone śliwki lub rodzynki, które przełamują kwasowość potrawy słodkimi nutami. Popularne są także wersje wegetariańskie na bazie kaszy i grzybów.

Dlaczego warto spróbować tradycyjnej sarmy?

Sarma to potrawa, która zachwyca wyrazistością i głębią smaku. Stanowi nie tylko danie główne na rodzinnych spotkaniach czy świętach, ale jest również kulinarną wizytówką Bałkanów. Jej przygotowanie nie wymaga zaawansowanych umiejętności, ale pozwala przenieść się na chwilę do słonecznej, gościnnej Chorwacji i poznać lokalne tradycje.

Spróbuj przygotować domową sarmę i podziel się z bliskimi smakiem jednej z najpopularniejszych potraw bałkańskiej kuchni!