Zeljanica – przepis na chorwacki placek ze szpinakiem i serem feta
Zeljanica – specjalność kuchni bałkańskiej
Bałkańska kuchnia zachwyca różnorodnością smaków, wykorzystaniem świeżych warzyw oraz serów. Jednym z jej najsłynniejszych przysmaków jest zeljanica – placek z ciasta filo, nadziewany szpinakiem i serem feta. Zeljanica stanowi nieodłączny element chorwackiego stołu – znajdziesz ją zarówno na rodzinnych spotkaniach, jak i podczas lokalnych świąt czy w menu popularnych konob.
Jeśli masz ochotę rozpocząć kulinarną podróż po Adriatyku, sprawdź nasz sprawdzony przepis na zeljanicę. Pozwól się zainspirować tradycją i przygotuj w domu aromatyczne danie, którego zapach i smak przeniosą Cię prosto do słonecznej Chorwacji!
Czym jest zeljanica?
Zeljanica to wariacja na temat pieczonego placka, typowego dla kuchni bałkańskiej. Nazwa pochodzi od słowa „zelje”, oznaczającego zieleninę, przede wszystkim szpinak. Ten rozpoznawalny placek powstaje z kilku warstw cienkiego ciasta filo, pomiędzy którymi kryje się nadzienie ze szpinaku, sera feta oraz aromatycznych ziół. Całość zapieka się na złocisty, chrupiący wierzch.
W zależności od regionu, do farszu dodaje się również różnego rodzaju sery (np. twaróg, bałkańską bryndzę, ricottę), a czasem także cebulę, czosnek czy świeże zioła. Zeljanica idealnie sprawdzi się zarówno jako danie obiadowe, przystawka, jak i smaczna przekąska na wynos.
Składniki do przygotowania zeljanicy
Przepis na zeljanicę jest prosty, a składniki łatwo dostępne. Oto, czego będziesz potrzebować:
Składniki na ciasto:
- 1 opakowanie gotowego ciasta filo (około 450 g) — możesz także przygotować je samodzielnie
- 100 g rozpuszczonego masła lub oliwy do smarowania
Składniki na farsz:
- 500 g świeżego szpinaku (może być także mrożony, ale należy go dokładnie odsączyć)
- 250 g sera feta (lub ser typu bałkańskiego)
- 200 g twarogu półtłustego (opcjonalnie)
- 2–3 jajka
- Pęczek posiekanego koperku lub pietruszki
- Sól i pieprz do smaku
- Opcjonalnie: 1 mała cebula i 1 ząbek czosnku
Do wykończenia:
- 1 jajko do posmarowania wierzchu
- Sezam do posypania (opcjonalnie)
Jak przygotować zeljanicę krok po kroku?
H3 Zacznij od przygotowania nadzienia
- Szpinak umyj i zblanszuj — W przypadku świeżych liści wystarczy wrzucić je na kilka minut do wrzątku, a następnie odcedzić i dobrze odsączyć. Posiekaj drobno szpinak.
- Jeśli używasz cebuli i czosnku — Posiekaj je i zeszklij na odrobinie oliwy, a następnie dodaj do szpinaku.
- Do miski wrzuć szpinak, pokruszony ser feta, ew. twaróg, posiekane zioła, wymieszaj.
- Dodaj jajka — Farsz powinien być lekko zwarty, ale wilgotny. Dopraw do smaku solą i pieprzem (uwaga: feta jest słona!).
H3 Układanie warstw ciasta filo
- Przygotuj formę do pieczenia (np. prostokątną lub okrągłą; ok. 22x30 cm). Wysmaruj ją masłem lub oliwą.
- Rozłóż pierwszą warstwę ciasta filo, delikatnie posmaruj roztopionym masłem/oliwą.
- Układaj kolejne warstwy ciasta (ok. 4–5), każdą smarując tłuszczem.
- Nałóż równomiernie połowę nadzienia szpinakowego.
- Przykryj kolejnymi 2–3 warstwami ciasta filo, smarując każdą warstwę.
- Powtórz tę czynność z resztą farszu i zakończ kolejnymi 4–5 warstwami ciasta filo.
H3 Pieczenie zeljanicy
- Górną warstwę posmaruj roztrzepanym jajkiem (możesz także dodać kilka kropel mleka).
- Posyp sezamem, jeśli lubisz.
- Wstaw do nagrzanego do 180°C piekarnika i piecz przez 35–40 minut, aż wierzch stanie się złocisty i chrupiący.
- Po wyjęciu z pieca, odstaw zeljanicę na około 15 minut, by lekko przestygła i łatwiej się kroiła.
H2 Wskazówki i wariacje na temat przepisu
H3 Alternatywne sposoby podania
- Zeljanica smakuje wyśmienicie zarówno na ciepło, jak i w temperaturze pokojowej.
- Podawaj ją z jogurtem naturalnym, sałatką warzywną lub lekkim sosem czosnkowym.
H3 Wersja bezglutenowa
Jeśli unikasz glutenu, możesz użyć bezglutenowych płatów do lasagne lub przygotować własne ciasto z mąki ryżowej i kukurydzianej.
H3 Dodaj swój ulubiony ser
Oprócz fety i twarogu możesz sięgnąć po ser ricotta, bryndzę lub świeży kozi ser, które nadadzą potrawie nieco inny charakter.
H3 Urozmaicenia smakowe
Do farszu warto dodać nieco gałki muszkatołowej lub posiekane liście mięty, które świetnie podkreślają smak szpinaku i fety.
H2 Dlaczego warto spróbować zeljanicy?
Zeljanica jest nie tylko pyszna i sycąca, ale także pełna zdrowych składników. Szpinak dostarcza witamin oraz żelaza, a feta i twaróg są dobrym źródłem białka i wapnia. To także danie, które można przygotować na kilka sposobów — dzięki czemu łatwo dopasujesz je do własnych preferencji.
Przygotowanie zeljanicy to świetny pomysł na rodzinny obiad, spotkanie ze znajomymi czy szybki lunch do pracy. Placek długo zachowuje świeżość, a jego smak idealnie przenosi nas w klimaty południowej Europy.
H2 Podsumowanie
Zeljanica to propozycja dla wszystkich miłośników kuchni śródziemnomorskiej i bałkańskiej. Szybka w wykonaniu, aromatyczna, zdrowa i uniwersalna — świetnie sprawdzi się na każdą okazję. Bazowy przepis daje dużo możliwości modyfikacji, dlatego każdy może wzbogacić go o ulubione składniki.
Wypróbuj nasz sprawdzony przepis na placek ze szpinakiem i fetą, a być może zeljanica stanie się nowym, domowym przysmakiem! Smacznego!