Soparnik – tradycyjny dalmatyński placek ze szpinakiem i czosnkiem
Czym jest soparnik?
Soparnik, znany również jako soparnjak, to tradycyjny dalmatyński placek wywodzący się z regionu Poljica, położonego między miastami Split i Omiš w Chorwacji. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań kuchni dalmatyńskiej, które od pokoleń gości na stołach mieszkańców Dalmacji, zwłaszcza podczas ważnych uroczystości i świąt. Sercem soparniku jest cienkie ciasto wypełnione mieszanką świeżego szpinaku, czosnku oraz oliwy z oliwek.
Soparnik w kulturze i tradycji
Opowieść o soparniku to także opowieść o lokalnej tożsamości. Placek ten powstał jako prosta, ale sycąca potrawa dla ludności wiejskiej. Z czasem stał się symbolem dziedzictwa kulinarnego regionu, a jego przygotowanie weszło w skład rodzinnych rytuałów, często gromadząc całą społeczność wokół stołu.
W 2016 roku soparnik został wpisany na Listę Chronionych Oznaczeń Geograficznych Unii Europejskiej, co dodatkowo podkreśliło wartość i unikatowość tej potrawy.
Składniki i sekret sukcesu soparnika
Najważniejsze produkty
Podstawą tradycyjnego soparnika są łatwo dostępne składniki, które razem tworzą niezwykłą ucztę dla podniebienia:
- Ciasto: Woda, mąka pszenna, odrobina soli i oliwy.
- Nadzienie: Młody szpinak (najlepiej liście mangolda, choć w Polsce często zastępuje się je zwykłym szpinakiem), świeży czosnek, natka pietruszki, wysokiej jakości oliwa z oliwek i opcjonalnie sól.
Proste, ale kluczowe triki
Sekretem doskonałego soparnika jest odpowiednie przygotowanie ciasta – musi być bardzo cienkie, wręcz półprzezroczyste, ale na tyle odporne, by utrzymać soczyste nadzienie. Warstwa szpinaku nie powinna być zbyt gruba, aby placek szybko się upiekł i równomiernie zarumienił.
Jak przygotować soparnik – krok po kroku
Przygotowanie ciasta
Mąkę pszenną wsyp do dużej misy, dodaj szczyptę soli oraz łyżkę oliwy z oliwek, następnie stopniowo dolewaj ciepłą wodę, zagniatając elastyczne, gładkie ciasto. Gotową masę przełóż na stolnicę i wyrabiaj przez kilka minut, aż zacznie odchodzić od ręki. Następnie przykryj ciasto ściereczką i odstaw na 30 minut, by odpoczęło.
Sposób na idealne nadzienie
Szpinak starannie umyj i osusz, pokrój na cienkie paski. Dodaj posiekany czosnek, dużą garść świeżej pietruszki oraz odrobinę soli. Całość skrop dobrej jakości oliwą z oliwek i wymieszaj, pamiętając, by nadzienie pozostało soczyste, ale nie mokre.
Formowanie i pieczenie placka
Ciasto dzielimy na dwie części. Każdą wałkujemy na bardzo cienki, okrągły placek. Pierwszy placek układamy na posypanej mąką blaszce, rozkładamy na nim równomiernie szpinakowe nadzienie, zostawiając kilka centymetrów wolnego brzegu. Całość przykrywamy drugim plackiem i sklejamy brzegi palcami, by zamknąć farsz w środku.
Tradycyjnie soparnik pieczono na rozgrzanym żarze i przykrywano żarem od góry – tzw. „pod pekom”. W warunkach domowych najlepiej piec go w piekarniku rozgrzanym do 220°C przez ok. 20–25 minut, aż powierzchnia nabierze złocistego koloru.
Po upieczeniu jeszcze gorący soparnik delikatnie natłuszczamy oliwą z oliwek i kroimy na kawałki.
Warianty i inspiracje
Soparnik dzisiaj – nowoczesne odsłony
Choć klasyczna receptura pozostaje niezmieniona, coraz częściej soparnik pojawia się także w wariacjach ze świeżymi ziołami, kapustą lub nawet różnymi rodzajami sera. W wersji wegańskiej idealnie sprawdzi się również dodatek innych liściastych warzyw, takich jak boćwina czy szczaw.
Soparnik jako danie na spotkania
Placek ten świetnie sprawdza się zarówno na ciepło, jak i na zimno – można go podać jako przystawkę, lekką przekąskę na piknik lub kolację dla większej grupy przyjaciół.
Gdzie spróbować oryginalnego soparnika?
Jeśli jesteście w Chorwacji, szukajcie soparnika w lokalach i na targach regionu Poljica, gdzie od setek lat podtrzymuje się tradycję jego wypiekania. W większych miastach, takich jak Split czy Trogir, często można kupić go na targach staroci czy podczas festynów regionalnych.
Dlaczego warto spróbować soparnika?
Soparnik to nie tylko potrawa – to kawałek historii i kultury Dalmacji, dowód na bogactwo kuchni śródziemnomorskiej, która potrafi zachwycić prostotą i jakością składników. Jeśli chcesz przenieść się choć na chwilę do słonecznej Chorwacji, przygotowanie soparnika w domowym zaciszu może stać się doskonałą kulinarną podróżą.
Spróbuj, zasmakuj tradycji i podziel się tym niezwykłym plackiem ze swoimi bliskimi – na pewno zachwycisz ich niebanalnym połączeniem smaków oraz aromatem czosnku i świeżych ziół.